Het manuscript van de Carmina Burana

Het manuscript van de Carmina Burana. Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4660, Codex Buranus (Carmina Burana); fol. 1r mit Schicksalsrad By Anonymous [Public domain], via Wikimedia Commons

Dit is de eerste pagina van het manuscript van de Carmina Burana, dat in 1803 werd gevonden in het klooster van Benedikt Beuren door Freiherr Christoph von Aretin, voor het eerst uitgegeven in 1847 door Johann Andreas Schmeller, en nu Codex 4660 in de Bayerische Staatsbibliothek in München.

Bovenaan bevindt zich het rad van fortuin. De figuur boven is een koning en de tekst in de marge luidt 'Regno', 'ik heers'. Het woord naast de figuur rechts, 'regnavi' betekent 'ik heb geheerst'; naast de figuur links staat 'regnabo', 'ik zal heersen' en onder de figuur beneden op de afbeelding staat 'sum sine regno', ‘ik ben zonder heerschappij’. Als het wiel draait, treft elk figuur op zijn beurt geluk en het noodlot.

Onder de afbeelding staat de tekst van een lied over de grilligheid van het lot. De tekens tussen de regels zijn een vorm van muzieknotatie, ‘neumen’ genoemd: tekens waarmee het verloop van de melodie wordt aangegeven. Zij laten zien, aan iemand die de muziek reeds kent, waar de melodie omhoog gaat of omlaag en hoeveel noten er zijn op elke lettergreep, maar ze geven toonhoogte noch ritme aan.